Developed by JoomVision.com

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów
Publicystyka Zarys historii turystyki

Zarys historii turystyki

Turystyka istnieje od początku dziejów ludzkości, gdyż od zawsze człowiek się przemieszczał. Zmieniały się jedynie cele, czyli motywy podróży, odległości i środek transportu. W starożytnej Gracji i Rzymie głównymi celami podróży były pielgrzymki religijne i handel, ale także igrzyska sportowe, wyjazdy w celach naukowych i artystycznych oraz dla zwykłej przyjemności.

Turystyka w rozumieniu współczesnym rozwinęła się w okresie renesansu. Opis wędrówek Marco Polo był w XV wieku najpopularniejszą książką, która natchnęła Krzysztofa Kolumba do odbycia podróży. Z kolei wyprawa Kolumba zainspirowała do wypraw innych żeglarzy, konsekwencją czego były wielkie odkrycia geograficzne. Podróżowanie stało się zjawiskiem powszechnym wśród ludzi zamożnych. W XVII i XVIII wieku coraz częściej podróżowano w celu edukacji. Człowiek, który nie podróżował, nie mógł się uważać za osobę wykształconą. Upowszechniły się również „wyjazdy do wód". Zaczęły powstawać pierwsze przewodniki wydawane z myślą o turystach, a wraz z nimi turystom zaczęły też towarzyszyć osoby pełniące rolę przewodników. W XIX wieku w Europie następowało budzenie się świadomości narodowej. Ruch ten łączył się z odkrywaniem folkloru, przyrody, zabytków i historii narodów. Coraz częściej ludzie udawali się w podróż, kierując się ciekawością i chęcią poznania konkretnych zabytków, miast i ziem.

Pod koniec XIX wieku zaczęła się rozwijać turystyka współczesna. Dzięki rozwojowi kolei, hotelarstwa, biur podróży i organizacji turystycznych turystyka przestała być elitarna i zaczęła się stawać masowa. Ogromne zasługi dla rozwoju turystyki wniósł Anglik Thomas Cook, który był założycielem pierwszego biura podróży. W 1841 roku uruchomił specjalny pociąg świąteczny do przewożenia studentów, a do roku 1865 utworzył biura podróży w większości państw europejskich. Wzrost zainteresowania turystyką spowodował potrzebę rozbudowy bazy hotelowej i całej infrastruktury turystycznej. Zaczęła powstawać nowa gałąź gospodarki. Powstały pierwsze organizacje hotelarskie (Szwajcarskie Stowarzyszenie Hotelarskie – 1886 r.), a w 1924 roku Międzynarodowe Stowarzyszenie Wielkich Organizacji Turystycznych (AGOT). W Polsce turystyka zaczęła się rozwijać w wiekach średnich. Podobnie jak w innych państwach Europy towarzyszyły jej motywy poznawcze, zarobkowe, religijne, edukacyjne oraz polityczne. Wędrowali bowiem zarówno posłowie, jak i kupcy, pielgrzymi czy żacy. Podróże o wyraźnie krajoznawczym charakterze należały jednak wówczas do rzadkości, dopiero w epoce odrodzenia wędrówki żaków nabrały również treści poznawczych.

Okres renesansu cechowała humanistyczna postawa poznawcza. Do podróżowania nakłaniał między innymi Mikołaj Rej w Żywocie człowieka poczciwego. Z XVI wieku pochodzi pierwszy przewodnik po Polsce – napisany w 1578 roku dla Króla Henryka Walezego przez historyka, a jednocześnie kronikarza i sekretarza Zygmunta Augusta, biskupa warmińskiego Marcina Kromera – Polska, czyli o położeniu, ludności, obyczajach, urzędach Rzeczpospolitej Królestwa Polskiego. W wieku XVII i w pierwszej połowie XVIII ogół polskiej szlachty ograniczał się do wyjazdów na sejm i elekcje oraz ze zbożem do Gdańska lub do trybunału. W społeczeństwie zanikała znajomość geografii własnego kraju i Europy. Dopiero powołanie w 1740 roku przez Stanisława Konarskiego Collegiuni Nobilium oraz utworzenie Komisji Edukacji Narodowej w 1773 roku przyczyniły się do podniesienia poziomu umysłowego szlachty oraz wpłynęły na zmianę zapatrywań w sprawie podróży.

Po upadku Rzeczypospolitej nastąpiła ogromna fala emigracji Polaków po całym świecie. Na przełomie XVIII i XIX wieku nastąpił rozwój turystyki o charakterze poznawczym i zaczęły się kształtować podstawy ruchu krajoznawczego. Pojawił się kolejny aspekt turystyki – muzea. Gromadzenie pamiątek z podróży, związanych z historią i kulturą zwiedzanych krajów zapoczątkowała Księżna Izabela Czartoryska. Jej kolekcja istnieje do dziś w Krakowie, jako Muzeum Czartoryskich oraz ekspozycja w Puławach i jest jednym z najstarszych muzeów w Polsce. Wówczas również zaczęli swoją działalność Stanisław Staszic i Julian Ursyn Niemcewicz, uważani za prekursorów polskiej turystyki. Niemcewicz swoje wędrówki po kraju opisał w Pamiętnikach czasów moich, natomiast Staszic jako pierwszy przemierzył całą Polskę ściśle pod kątem naukowym. Z kolei wędrówki po kraju Oskara Kolberga zaowocowały zebraniem olbrzymiego materiału, ukazującego życie i kulturę polskiej wsi, który zgromadził i wydał w 1875 roku w monumentalnym dziele Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusta, zabawy, pieśni, muzyka i tańce.

Druga połowa XIX wieku to również pionierski okres polskiego krajoznawstwa. Szczególnie aktywny ruch turystyczny występował na obszarze zaboru austriackiego. Kraków ze swoimi zabytkami był miastem często odwiedzanym przez ziemiaństwo lub bogatych mieszczan, którzy podróżowali do karpackich uzdrowisk i Zakopanego. W Galicji cieszącej się od 1867 roku autonomią w granicach Austro-Węgier rozwijał się ruch turystyczny, który w 1873 roku doczekał się zorganizowanej formy w postaci pierwszej turystycznej organizacji społecznej na ziemiach polskich – Galicyjskiego Towarzystwa Tatrzańskiego. Zadaniem GTT było przede wszystkim ochrona przyrody, znakowanie szlaków, badanie polskich gór oraz zachęcanie do ich zwiedzania. Turystyka w Galicji obejmowała zarówno młodzież, jak i dorosłych ze środowisk inteligenckich, robotniczych oraz wiejskich. Pod zaborem rosyjskim do rozwoju turystyki najbardziej przyczyniło się utworzone w Warszawie w 1906 roku Polskie Towarzystwo Krajoznawcze. Kielecki oddział PTK powstał w roku 1908 i od początku działał bardzo intensywnie: organizowano odczyty, wycieczki, prace badawcze i muzeum.

Głównym celem PTK było organizowanie wycieczek i odczytów również wśród młodzieży, ochrona przyrody ojczystej i zabytków oraz wpajanie zachowań patriotycznych. Na terenie zaboru powstały również elitarne stowarzyszenia, umożliwiające uprawianie innych turystyki kwalifikowanej, między innymi Warszawskie Towarzystwo Wioślarskie i Warszawskie Towarzystwo Cyklistów. Ze względu na sytuację polityczną panującą na ziemiach polskich pod zaborem pruskim, niemożliwe było tworzenie organizacji o charakterze patriotycznym. Jedyne stowarzyszenia, jakie mogły powstawać, to organizacje sportowe (np.: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”) i to właśnie one prowadziły działalność turystyczno-krajoznawczą.

W listopadzie 1918 roku, po 123 latach rozbiorów, powstała odrodzona Polska i rozpoczął się nowy okres w historii kraju, jaki i w dziejach polskiej turystyki. Od 1919 roku turystykę włączono w zakres działań ministerialnych, co jednak nie zawsze łączyło się z przekazaniem środków materialnych. Ze środków finansowych powołanej w 1935 roku Ligi Popierania Turystyki rozpoczęto budowę Górskich Kolei Linowych na Gubałówkę i Kasprowy Wierch. Placówka ta popularyzowała turystykę pod hasłem „Poznaj swój kraj". W okresie międzywojennym powstały pierwsze polskie biura podróży, takie jak „Orbis", czy „Gromada" zajmujące się głównie turystyką mieszkańców wsi. Po wybuchu II wojny światowej ruch turystyczno-krajoznawczy z przyczyn oczywistych zamarł. Wojna pozostawiła zrabowane muzea, zabytki w ruinie, brak było infrastruktury. Ze względów politycznych istniały poważne ograniczenia w podróżach zagranicznych, także o charakterze turystycznym. W roku 1949 powołano do istnienia Fundusz Wczasów Pracowniczych, który zajmował się turystyką socjalną. Fakt ten wpłynął na szybki rozwój turystyki krajowej na przełomie lat 50-tych i 60-tych XX wieku. Rozwojowi turystyki po Polsce sprzyjała również działalność związków zawodowych, Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK), organizacji młodzieżowych i sportowych oraz harcerstwa. Turystyka zagraniczna, zgodnie z planami ówczesnych władz, rozwijała się głównie w ramach grupy krajów należących do Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej. Pogłębiający się kryzys ekonomiczno-gospodarczy powodował ubytek bazy turystycznej.

Na przełomie lat 80-tych i 90-tych, po wolnych wyborach, zaczął się proces przemian społeczno-politycznych i gospodarczych. Do gospodarki turystycznej, jak i do całej gospodarki Polski, wprowadzono zasady wolnorynkowe. Turystyka występująca w formie socjalnej została zastąpiona jej komercyjną wersją. Przemiany spowodowały spadek zamożności społeczeństwa, co oczywiście odbiło się na wyraźnym zmniejszeniu wyjazdów o charakterze wypoczynkowych. Dzięki otwarciu granic rósł zagraniczny ruch turystyczny, jednak motywy tej turystyki były jak najbardziej przyziemne. Polacy podróżowali w tym czasie za granicę przede wszystkim w celach zarobkowych.

W 1999 roku, mocą ustawy z 25 czerwca, powołano Polską Organizację Turystyczną. Do jej najważniejszych zadań należą: promocja Polski i jej atrakcji turystycznych, zapewnienie działania i rozwoju polskiego systemu informacji turystycznej w kraju i na świecie, nakreślanie, opiniowanie i wspomaganie planów rozwoju oraz unowocześnienie i rozbudowa infrastruktury turystycznej, a także realizacja zadań zleconych POT przez organy i jednostki, które zgodnie z ustawą z nią współpracują. POT realizuje powyższe zadania współdziałając z jednostkami samorządu terytorialnego oraz organizacjami, które zrzeszają przedsiębiorców z branży turystycznej, stowarzyszenia turystyczne oraz przedstawicielstwa zagraniczne. Po epoce industrializacji, urbanizacji i kultury masowej wkroczyliśmy w XXI wiek, w którym świat staje się „globalną wioską”. Granice między państwami zacierają się. W wielu krajach poziom życia, a co za tym idzie ilość czasu wolnego mieszkańców, stale wzrasta. Coraz więcej osób świadomych jest potrzeby wypoczynku i upowszechnia się stereotyp spędzenia urlopu poza miejscem zamieszkania. Mamy znakomicie rozwiniętą sieć komunikacji lotniczej, co pozwala w ciągu zaledwie kilku godzin dotrzeć na drugi kraniec świata. Wszystko to sprawia, że turystyka jest dziś bardzo ważną i prężnie rozwijającą się gałęzią gospodarki, podlegającą rynkowym regułom funkcjonowania. Zjawisko przemysłu turystycznego wymaga od gospodarek wielu państw powiązań strukturalnych ich dziedzin, gdyż w celu zaspokojenia popytu generowanego przez turystów koordynacji muszą podlegać chociażby transport, kultura, handel, czy prawo. Wpływy z turystyki międzynarodowej wyniosły na świecie w roku 2005 628000 mln USD, z czego 1% - 6284 mln USD – to wpływ jaki odnotowała Polska.


Opracowano na podstawie:

  • C. Jastrzębski, Turystyka w regionie świętokrzyskim, Akademia Świętokrzyska, Kielce 2002 r.
  • M. Lewan, Zarys dziejów turystyki w Polsce, Proksenia, Kraków 2004 r.
  • T. Lijewski, B. Mikułowski, J. Wyrzykowski, Geografia turystyki Polski, PWE, Warszawa 1998 r.
  • K. Przecławski, Człowiek a turystyka Zarys socjologii turystyki, FHU „Albis”, Kraków, 1997 r.
  • Pod red. A. Rapacza, Przedsiębiorstwo turystyczne w gospodarce rynkowej, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław 2001 r.
  • 6. Dz.U. 1999 nr 62 poz. 689 Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o Polskiej Organizacji Turystycznej, Art. 3

Prawa autorskie

Logo serwisuWszelkie prawa do zamieszczanych w serwisie zdjęć i tekstów należą do ich autorów. Wykorzystanie do celów druku i kopiowanie na inne strony internetowe zdjęć i tekstów zamieszczonych w serwisie możliwe jest jedynie po otrzymaniu pisemnej zgody autora.

Kontakt z serwisem

Chcesz skontaktować się z autorem tekstu, masz swoją ciekawą propozycję, która może wzbogacić serwis swietokrzyskie.org.pl lub zauważyłeś gdzieś błąd w tekście? Daj nam o tym znać. Na Wasze maile postaramy się odpowiedzieć jak to tylko będzie możliwe, jednak w terminie nie dłuższym niż 24 godziny.

kontakt@swietokrzyskie.org.pl

Jeste? w: Start Publicystyka Zarys historii turystyki