Developed by JoomVision.com

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów
Publicystyka Kielce stolicą, czyli jak z naszym województwem bywało

Kielce stolicą, czyli jak z naszym województwem bywało

herb_swietokrzyskie„Opowiadamy się stanowczo za pozostawieniem województwa w nowym podziale administracyjnym kraju z miastem Kielce jako stolicą”, „Reprezentowana przez nas społeczność kulturowo, historycznie i gospodarczo różni się od regionu krakowskiego”, „Utrzymanie województwa z siedzibą w Kielcach to nie tylko pragnienie ludzi tutaj mieszkających, to także obiektywna i społeczna konieczność”, „Wyrażamy zdecydowany protest przeciwko likwidacji województwa kieleckiego”. To zaledwie kilka fragmentów z setek petycji, rezolucji, oświadczeń czy uchwał, w których samorządy, stowarzyszenia, organizacje pozarządowe i zwykli obywatele wyrażali z początku swój niepokój, a potem protest i oburzenie przeciwko rządowym planom reformy administracyjnej. A informacje napływające 10 lat temu z Warszawy były coraz bardziej zatrważające. Wszystko zdawało się wskazywać na to, że dni województwa ze stolicą w Kielcach są policzone.

Trochę historii

Kielce stolicą województwa były już w 1816 roku, a decyzję taką podjął namiestnik Królestwa Polskiego. Po kolejnych zmianach administracyjnych i utworzeniu guberni, Kielce przestały być stolicą z końcem 1844 roku. Były to jednak czasy zaborów. Po odzyskaniu przez nasz kraj niepodległości przygotowano program organizacji władz administracyjnych, a jego zasadniczym celem było ścisłe powiązanie władz państwowych i samorządowych. Na mocy ustawy sejmowej z dnia 2 sierpnia 1919r. dokonano podziału terytorium b. Królestwa Kongresowego i utworzono 5 pierwszych województw. Wśród nich znalazło się oczywiście kieleckie (oprócz: białostockiego, lubelskiego, łódzkiego i warszawskiego). Niebawem powstały kolejne.

W skład nowego województwa ze stolicą w Kielcach weszło 16 powiatów z byłej guberni radomskiej, kieleckiej i piotrkowskiej. W 1927 r. liczba powiatów wzrosła w związku z podziałem pow. będzińskiego i utworzeniem z północnej części jego terytorium nowego powiatu zawierciańskiego. W 1934 r. nastąpiła dalsza zmiana podziału administracyjnego. Zostały utworzone trzy powiaty miejskie: Częstochowa, Radom, Sosnowiec. Ostatnia zmiana, pociągająca za sobą również zmianę granic województwa, nastąpiła w kwietniu 1939r. Na mocy ustawy wyłączony został z woj. kieleckiego w całości pow. opoczyński i znaczną część pow. koneckiego.

Urząd wojewódzki rozpoczął pracę w lutym 1920 roku, a historycznym pierwszym wojewodą kieleckim został mianowany Stanisław Pękosławski. Wcześniej jednak przez pewien czas toczyła się w kręgach władzy dyskusja o celowości umieszczania siedziby wojewody w Kielcach. O przywilej ten ubiegał się również Radom, a argumentami za kandydaturą tego miasta były trudności lokalowe Kielc wynikające z zajmowania gmachu b. Pałacu Biskupiego, przeznaczonego na siedzibę Urzędu Wojewódzkiego Kieleckiego, przez Dowództwo Okręgu Generalnego oraz starostwo powiatowe. Kielczanie okazali się solidarni w swych staraniach, podkreślając centralne położenie Kielc na mapie województwa. Nie bez znaczenia okazał się zapewne także sentyment marszałka Piłsudskiego do legionowego miasta Już po roku od utworzenia województwa kieleckiego, prasę lokalną obiegła sensacyjna wiadomość o planach jego likwidacji. Powołując się na rzekome rewelacje dziennikarzy stołecznych, „Gazeta Kielecka” w listopadzie 1920r. poinformowała, że „podobno na ostatnim posiedzeniu sejmowej komisji administracyjnej, na wniosek ministerium spraw wewnętrznych, uchwalono skasować województwo kieleckie”. Zalecono co prawda traktowanie tej wiadomości z dużą dozą ostrożności, obiecując jednocześnie rychłe wyjaśnienie całej sprawy. Do tematu, jak się okazało - nie sprawdzonej pogłoski, nie wracano.

W lipcu 1921r. klub poselski PSL „Piast” zgłosił projekt nowego podziału administracyjnego kraju, który miał przełamać podziały rozbiorowe i nawiązywał do historycznego nazewnictwa dawnych ziem. W miejsce województwa kieleckiego proponowano utworzenie województwa sandomierskiego, którego siedziba miałaby znaleźć się w Radomiu (nota bene Radom i Częstochowa od początku pretendowały do roli ośrodków o charakterze ponadregionalnym - decyzja o uczynieniu Kielc stolicą województwa wywołała prawdziwe rozgoryczenie wśród samorządów i mieszkańców tych miast). Propozycja „Piasta” nie doczekała się realizacji.

Pięć lat później okazało się, że byt województwa kieleckiego nie jest tak całkiem pewny. W styczniu 1926r. prasa informowała o kolejnych projektach zmian podziału administracyjnego kraju. Planowano, by powiaty: będziński, olkuski i miechowski przyłączyć do województwa krakowskiego, zaś powiat częstochowski – do łódzkiego. Rozpętała się prawdziwa kampania prasowa w obronie województwa. Na różne sposoby uzasadniano bezduszność tych zamierzeń, podkreślając racjonalność i opłacalność funkcjonowania administracji województwa kieleckiego, krytykując „szał robienia oszczędności”. „Gazeta Kielecka” ośmieszała pomysł „że województw nie powinno być więcej niż 10... jak pisze prasa stołeczna. Ściśle się wyrażając napisano, że nie powinno być więcej, niż jest dowództw korpusów w armii. Wprost nie do wiary! Rozumuje się, jakby Urząd Wojewódzki był skrzynką do listów”. Na szczęście dla Kielc i województwa plany te i w tym przypadku pozostały jedynie planami.

W 1931r. zdecydowano o przygotowaniu kolejnego projektu wykreślenia z mapy administracyjnej kraju pięciu województw, w tym także i kieleckiego. Przemawiały za tym względy natury oszczędnościowej, jak to uzasadniał wiceminister spraw wewnętrznych Maurycy Jaroszyński. Sprawa stała się poważną w chwili odbycia sejmowej debaty na jej temat. Obrony województwa podjęła się kielecka delegacja, która udała się do Warszawy. Poza dyskusją czysto merytoryczną, wykorzystano też zapewne swe prywatne znajomości w kręgach władzy - przypuszczalnie Edmunda Massalskiego ze swym dawnym kolegą z gimnazjum oraz studiów, ministrem spraw wewnętrznych Felicjanem Sławoj-Składkowskim. Szczęśliwie i tym razem nasze województwo pozostało województwem.

Ostatni przedwojenny „zamach” na województwo kieleckie miał miejsce na przełomie roku 1936 i 1937. Doniesienia prasowe na temat prac rządu nad nowym podziałem administracyjnym kraju wywołało zaniepokojenie kieleckiej Rady Miejskiej. Podczas obrad 19 grudnia 1936r. przyjęto uchwałę: „Rada Miejska poleca Zarządowi Miasta zbadać u czynników miarodajnych, czy obiegające pogłoski, jako też wiadomości prasowe co do skasowania województwa kieleckiego odpowiadają prawdzie” . W piśmie skierowanym do parlamentarzystów ziemi kieleckiej, prezydent Kielc Stefan Artwiński skrytykował zamiary likwidacji województwa. Kampanię na rzecz utrzymania województwa podjęły dwa komitety: Międzyorganizacyjny Komitet Obywatelski i następnie Tymczasowy Komitet Organizacyjny Obrony Województwa Kieleckiego przed Likwidacją, którego przewodniczącym został Stefan Artwiński. Komitet działał niestrudzenie i, co najważniejsze, skutecznie. Przy współpracy parlamentarzystów oraz poparciu marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego cała sprawa zakończyła się również szczęśliwie, została jedynie nieco uszczuplona powierzchnia województwa.

Batalia sprzed dekady

Po wojnie naszego kraju nie ominęło kilka reform administracyjnych – w latach 40-tych, 50-tych, 70-tych. Województwo kieleckie jednak zawsze pozostawało na mapie. Zagrożenie przyszło 10 lat temu. Ówczesny rząd forsował koncepcję powstania 12 silnych województw w miejsce dotychczasowych 49. Zamierzeniem reformy było utworzenie trójstopniowego podziału kraju na województwa, powiaty i gminy. Niestety, w planach tych województwo kieleckie miało wejść w skład małopolskiego. Stolicą byłby oczywiście Kraków, zaś Kielce zdegradowano by do rangi miasta powiatowego. Taki stan rzeczy był, rzecz jasna, nie do pomyślenia! Rozpoczęła się prawdziwa społeczna batalia o zachowanie województwa kieleckiego.

Przygotowywana reforma administracyjna budziła wiele sporów dotyczących nie tylko liczby nowych województw (kieleckie nie było przecież jedynym zagrożonym likwidacją), ale również samej zasadności tworzenia powiatów, nie mówiąc już o podziale kompetencji między poszczególnymi jednostkami samorządu.

W 1998 roku batalia w obronie województwa kieleckiego rozpoczęła się na dobre. Powstał Ruch na Rzecz Obrony Województwa Staropolskiego, który skupiał różne środowiska i opcje polityczne. Tysiące ludzi manifestowało zarówno w Kielcach, jak i w Warszawie. Walka była skuteczna. Dziesięć lat temu, 18 lipca 1998 r. Sejm RP uchwalił ostatecznie ustawę o nowym podziale administracyjnym kraju - po zawetowaniu przez Prezydenta RP poprzedniej ustawy, która po senackiej poprawce tworzyła 15 województw. Brakowało głosów do odrzucenia prezydenckiego weta, toteż po parlamentarnym kompromisie uzgodniono liczbę 16 województw, z dopisanym do listy świętokrzyskim. Nowy, trójstopniowy podział administracyjny zaczął obowiązywać od 1 stycznia 1999 roku.

przedruk3

Prawa autorskie

Logo serwisuWszelkie prawa do zamieszczanych w serwisie zdjęć i tekstów należą do ich autorów. Wykorzystanie do celów druku i kopiowanie na inne strony internetowe zdjęć i tekstów zamieszczonych w serwisie możliwe jest jedynie po otrzymaniu pisemnej zgody autora.

Kontakt z serwisem

Chcesz skontaktować się z autorem tekstu, masz swoją ciekawą propozycję, która może wzbogacić serwis swietokrzyskie.org.pl lub zauważyłeś gdzieś błąd w tekście? Daj nam o tym znać. Na Wasze maile postaramy się odpowiedzieć jak to tylko będzie możliwe, jednak w terminie nie dłuższym niż 24 godziny.

kontakt@swietokrzyskie.org.pl

Jesteś w: Start Publicystyka Kielce stolicą, czyli jak z naszym województwem bywało