serwis internetowy dla turystów

Zabawki w jatkach

Poprawiony: wtorek, 15 maja 2012 19:44 Wpisany przez Lidia Zawistowska piątek, 18 lutego 2011 14:37

Były tu sklepy, zakłady usługowe, gospoda, a nawet laboratorium chemiczne i redakcje gazet. Dziś w tym budynku przy placu Wolności królują... zabawki.

Sam plac Wolności w Kielcach (po II wojnie światowej Obrońców Stalingradu, a wcześniej - Bazarowy), przy którym znajduje się dziś Muzeum Zabawek i Zabawy,  powstał w latach 70. XIX stulecia. Do Kielc – prowincjonalnego wówczas miasteczka, w którym mieszkało niewiele ponad 8 tysięcy mieszkańców – przeniesiono z Radomia stolicę guberni. Nie było tu lokum dla urzędników, władze postanowiły więc stworzyć nową dzielnicę mieszkaniową. W miejscu, w którym do 1868 r. były pola uprawne, wytyczono plac bazarowy oraz dzisiejsze ulice Głowackiego, Mickiewicza, Śniadeckich, Ewangelicką i Słowackiego. W maju 1870 r. ogłoszono przetarg na budowę – jak byśmy dzisiaj powiedzieli – centrum handlowego. Wygrał go żydowski przemysłowiec z Chęcin Chaskiel Landau. Fundamenty położono w 1871 r., a rok później murowany budynek, postawiony na planie kwadratu, pokryty blachą żelazną, był gotowy w stanie surowym. Przewidziano w nim 56 pomieszczeń na sklepy, zakłady usługowe i jatki. Koszt inwestycji wyniósł 28 574 ruble. Gmach został zbudowany w stylu eklektycznym. Cały parter tych niegdysiejszych bazarów stanowiły smukłe arkady przeznaczone na jatki handlowe. Późniejsze ich zamurowanie i przekształcenie w otwory okienne zupełnie zmieniło charakter budynku.

W 1899 r. w halach targowych uruchomiono „dom gościnny dla ludu”. Gospodę urządzono w pięciu pokojach, a przed wejściem umieszczono napis: „Herbaciarnia kuratoryjum trzeźwości”. W 1929 r. w zachodnim skrzydle hali targowej zorganizowano Miejską Pracownię Badania Żywności. W 1935 r. została ona zmodernizowana i wyposażona w laboratorium chemiczne, które w ciągu czterech lat wykonało 16 tysięcy analiz. Przed 1939 r. w budynku bazarów znajdowało się 19 sklepów, 30 jatek piekarniczych i rzeźniczych oraz 3 zakłady dzierżawione handlowcom z wolnego przetargu.

W części południowej placu bazarowego był wtedy największy w Kielcach postój konnych dorożek. Podczas II wojny światowej hitlerowcy wykopali na środku placu basen przeciwpożarowy, który zaraz po wojnie został zasypany, a plac zaczęto przebudowywać z przeznaczeniem pod wiece i defilady. Przez prawie dwadzieścia lat w budynku nadal funkcjonowały sklepy, miało swoją siedzibę Towarzystwo Przyjaciół Dzieci, w części południowego skrzydła znajdowała się przychodnia lekarska, a na piętrze – mieszkania.

W 1964 r. do budynku wprowadziła się RSW „Prasa-Książka-Ruch” i redakcja „Słowa Ludu”. W październiku 1968 r. kieleckie Zrzeszenie Prywatnego Handlu i Usług (które również miało tu swoją siedzibę) ufundowało zegar z kurantem nad wejściem do hali targowej. W 1975 r. RSW „Prasa-Książka-Ruch” zaczęła wydawać popołudniówkę „Echo Dnia”, a redakcja zajęła piętro południowego skrzydła gmachu. W latach 80. ubiegłego wieku w budynku dawnych bazarów mieściło się też Wojewódzkie Zrzeszenie Handlu i Usług, filia PSS „Społem” oraz Zespół Adwokacki nr 3.

We wrześniu 1989 r. dawne jatki przejął Zarząd Regionu Świętokrzyskiego NSZZ „Solidarność”. Po wyborach 4 czerwca miał tam siedzibę Komitet Obywatelski, a potem biuro kieleckich parlamentarzystów OKP oraz apteka leków z darów. „Solidarność” opuściła gmach w lutym 2002 r., a rok później miejscy radni podjęli decyzję o przekazaniu go Muzeum Zabawkarstwa. Obiekt był w opłakanym stanie. Z dokumentów wojewódzkiego konserwatora zabytków wynika, że prawdopodobnie nigdy nie przechodził remontu kapitalnego. Projekt modernizacji i adaptacji budynku (mającego głównie wartość historyczną i architektoniczną) do potrzeb muzealnych wykonał inż. architekt Paweł Pedrycz. Jak dziś wyglądają dawne jatki, można się przekonać odwiedzając Muzeum Zabawek i Zabawy.