serwis internetowy dla turystów

Ewangelickie dziedzictwo

Poprawiony: wtorek, 15 maja 2012 19:41 Wpisany przez Dorota Kosierkiewicz piątek, 25 marca 2011 08:36

Ekumeniczna świątynia pokoju przy zbiegu ulic Ewangelickiej i Sienkiewicza to dawny kościół ewangelicko-augsburski. Znak zapomnianej historii naszego miasta. Historii rozwoju Kielc, tutejszego przemysłu i wielonarodowościowej przyjaźni.

Do lat 30. XIX wieku działała w Kielcach ewangelicka kaplica mieszcząca się w pałacu biskupim. Już bowiem w końcu XVIII w. wśród osiedlających się w Kielcach inżynierów i specjalistów górniczych, sprowadzonych przede wszystkim z dolnej Saksonii, było wielu ewangelików. Kolejni pojawili się w mieście na początku XIX w. Pracowali w Hucie Miedzi Aleksander w Białogonie czy Akademii Górniczej, powstałych z inicjatywy Stanisława Staszica. Zarząd Górniczy dla okolicy Kielc składał się niemal z samych protestantów.

Nic więc dziwnego, że chcieli mieć swój kościół. W latach 30. XIX w. dyrektorem tutejszej Głównej Dyrekcji Górniczej był ewangelik Jan Ullman. Poparł starania protestantów. W 1833 r. postanowiono powołać parafię, sprowadzić do Kielc pastora i zatrudnić służbę kościelną. Teofil Karwiński, Franciszk Schmidt, Karol Meyzer i Jan Müller – znani kieleccy ewangelicy – pisali wówczas: „(...) smutne nasze położenie w Kielcach bez pasterza duchowego i nauczyciela młodzieży, ciągle w stanie odrętwienia i zaniedbania prawdziwych zasad religijnych i moralnego postępowania przebywamy”.

W ramach projektu zadbano o spis wiernych. Okazało się, że w 1834 r. gmina ewangelicka w Kielcach liczyła 611 osób.

Po przygotowaniu niezbędnych dokumentów, z protestancką precyzją, w 1835 r. ewangelicy zwrócili się do władz o przyznanie pod budowę kościoła placu przy obecnej ulicy Sienkiewicza. Zgodę taką uzyskali, podobnie jak część niezbędnych funduszy. Reszta pieniędzy pochodziła ze składek od parafian.

Komitet budowy powołano jeszcze w tym samym roku. Składał się ze znanych i szanowanych kielczan. Autorem projektu został architekt wyznania ewangelickiego Karol Meyzer, wówczas inżynier wojewódzki. Niestety, Meyzer zmarł w lutym 1837 r., w trakcie wznoszenia świątyni. Pochowano go na cmentarzu starym w Kielcach, w części dla „akatolików”.

Była to ogromna strata dla Kielc. Meyzer w 1825 r., jako członek „szczególnego komitetu” upiększenia miasta, przedstawił projekt dzielnicy spacerowej, składającej się z parku łącznie z ogrodem botanicznym na Kadzielni, ogrodu publicznego w parku i alei spacerowej nad Silnicą. Był to szczegółowy plan, uwzględniający topografię miasta i jego walory turystyczne, z którego miały czerpać przyszłe pokolenia. Za jego życia przekształcono tylko dawny ogród pałacowy w park publiczny. (Meyzner osobiście czuwał nad pracami, a po powstaniu listopadowym protestował przeciwko jego dewastacji przez biwakujące tam wojska rosyjskie). To on sprowadził do Kielc z Jędrzejowa dwie rzeźby przedstawiające św. Jana Nepomucena. Ciekawe, że w 1833 r. opracował niezrealizowany plan osiedla żydowskiego w północnowschodniej części miasta.

Ostatecznie kompleks budynków parafii ewangelickiej (Sienkiewicza 1 i 3) oddano do użytku w 1838 r. Po II wojnie światowej zlikwidowano ją, wcielając do parafii radomskiej. Świątynią nie miał się kto opiekować, użyczono ją kościołowi narodowo-polskiemu. Przez długie lata niszczała. Ale w świadomości kielczan i wedle zapisów w księgach hipotecznych zawsze pozostała ewangelicką.