serwis internetowy dla turystów

Ruda Zajączkowska

Poprawiony: wtorek, 30 listopada 2010 19:19 Wpisany przez Krzysztof Żołądek środa, 07 kwietnia 2010 00:00

Wieś ta położona malowniczo nad Wierną Rzeką, nazywana była w przeszłości także Ruda Narodowa lub Rządowa, wołano na nią i Mineria Zajączkowska, i Rydniky. Wraz z okolicznymi wioskami stanowiła Ruda Zajączkowska dobra rządowe, a wcześniej także królewskie. Powstała najprawdopodobniej w XIV w. na gruntach należących do wsi Zajączków. Stąd też pochodzenie drugiej części dzisiejszej nazwy. Pierwszy jej człon pochodzi niewątpliwie od wydobywanej tu rudy. Jak potwierdza J. Długosz - od co najmniej XV w. do połowy XVI w. znajdowała się tu kuźnica żelaza, wykorzystująca rudy darniowe. Po jej likwidacji założono w tym miejscu folwark, na którym odrabiali pańszczyznę chłopi z okolicznych wsi (m.in. Fanisławic, Gnieździsk, Korczyna i Zajączkowa). W XVIII w. granice wsi sięgały Małogoszcza i Bolmina od południa, Rykoszyna, Gałęzic i Skib na wschodzie, Snochowic i Łopuszna wraz Czartoszowami od północy oraz Gruszczyna oraz Skorkowa na zachodzie. W latach 1854 - 1885 tereny dzierżawili Sascy. Najpierw Jan i Józefata (z domu Żeromska), zaś później ich syn Teofil z żoną Bolesławą.

Sam Stefan Żeromski przebywał w Rudzie przez kilkanaście dni w czasie Świąt Bożego Narodzenia w 1883  r. W jego Dziennikach znaleźć można zapisy wskazujące, że w Rudzie przebywał wielokrotnie. Pisarz znał dobrze tereny wokół rzeki. Po wydaniu w 1912 r. Wiernej rzeki pisał do kuzyna Stanisława Piołun-Noyszewskiego, że jest to „powieść na tle Rudy osnuta, a z opowiadań ciotki Józefaty Saskiej... poczerpnięta". Dzieło powstało na kanwie autentycznych wydarzeń z roku 1863. Dwór w Niezdołach wzorowany był na dworze w Rudzie Zajączkowskiej, położonym niegdyś nad rzeką Łośną (Łososiną). Pierwowzorem Salomei Brynickiej jest autentyczna postać Anieli Lubowieckiej, krewnej Saskich, przebywającej całymi miesiącami w Rudzie, gdzie czuła się lepiej niż u ojca, ziemianina z Sandomierskiego. Z kolei Józef Odrowąż to prawdziwy Jan Połubiński, jedyny syn księcia Michała Połubińskiego, prezesa Izby Obrachunkowej w Warszawie.

Od reformy lat siedemdziesiątych XX w. wieś podzielona jest między dwie gminy: Łopuszno i Piekoszów. Kilka lat temu nazwę dawnej Rudy w gminie Piekoszów zamieniono na „Wierna Rzeka". Na terenie należącym do wsi znajduje się cmentarz wojskowy z czasów I wojny światowej. Od kilku lat we wsi aktywnie działa Kapela Zygmunta Jakubowskiego, która jest dwukrotnym laureatem Ogólnopolskiego Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym.

Opracowano na podstawie:

• Materiały promocyjne gminy Łopuszno